Ngay từ khi mới ra đời cho đến nay, xe hơi luôn là một vật phẩm tiêu biểu của Kỹ/Mỹ thuật. Sở hữu một chiếc xe hơn đồng nghĩa với việc sở hữu thành tựu mới nhất của kỹ thuật cũng như mỹ thuật công nghiệp đương thời.

Thế nhưng nhiều chủ nhân chưa coi thế là đủ, họ tìm mọi cách để trang trí chiếc xe của mình, nâng tầm mỹ thuật của xe lên một bước nữa. Trào lưu trang trí xe mạnh tới mức người ta đã coi đó là một phân nhánh của nghệ thuật và được gọi là AutoArt.

Trào lưu trang trí xe

Cũng không có gì lạ nếu như AutoArt lại có nguồn gốc từ bắc Mỹ, quê hương của cuộc “cách mạng xe hơi”. Tuy xe hơi “bình dân” đã trở nên phổ biến tại bắc Mỹ từ trước thế chiến II, nhưng AutoArt chỉ thực sự trở thành trào lưu vào những năm cuối thập niên 50 đầu 60 của thế kỷ trước, gần như đồng thời với phong trào Hippy.

Ban đầu, người ta coi việc sơn vẽ thân xe chỉ là trò chơi ngông của giới trẻ và chỉ có những chiếc xe bình dân giá rẻ mới được chủ nhân đem ra thử nghiệm. Nhưng dần dà về sau nó đã trở thành một môn hái nghệ thuật thực sự và thu hút rất nhiều “tín đồ”. Ngay cả các hãng xe danh tiếng cũng bị cuốn hút theo trào lưu này. Ví dụ BMW đã tổ chức không ít cuộc thi, mời các họa sĩ danh tiếng của các châu lục sơn vẽ trên những mẫu xe nổi tiếng của hãng.

Ưu điểm chính của AutoArt là tính di động, tác phẩm dễ dàng trqng bày ở nhiêu nơi và được rất nhiều người chiêm ngưỡng. Ngoài ra cũng không thể bỏ qua yếu tố hình khối, khi bạn tạo ra một tác phẩm dù chỉ bằng cách sơn vẽ, tự nó cũng đã mang nhiều yếu tố của điêu khắc.

Cần phân biệt rõ sự khác biệt giữa AutoArt và Độ xe. Tuy có nhiều điểm gần nhau, nhưng một bên thiên về đổi mới hình thức còn một bên chủ yếu nhắm tới nâng cấp công dụng của xe. Nhưng cũng có ví dụ như những chiếc Hot Rod, thật khó xếp vào đâu vì nó mang đầy đủ yếu tố của cả hai. Ở đây, ta tạm coi AutoArt là các hình thức trang trí lại xe, có thể can thiệp vào cấu tapoj xe nhưng không nhằm mục tiêu thay đổi / nâng cấp tính năng mà chủ yeus chỉ nặng về tính mỹ thuật. Tất nhiên, có rất nhiều cách để trang trí xe, nhưng có thể gộp thành hai “trường phái” chính: Sơn vẽ thân xe, và Tạo dáng lại hoàn toàn.

Sơn vẽ thân xe 

Có thể coi Sơn vẽ thân xe là trường phái AutoArt phổ thông nhất vì tương đối dễ thể hiện, có thể dễ dàng thay đổi và luôn giữ lại hình dáng nguyên thủ của xe. Sơn vẽ thân xe cũng có thể chia làm nhiều nhánh nhỏ như sơn vẽ đơn thuần (một phần hay toàn phần) hoặc trang trí các vật dụng khác nhằm làm cho xe thêm nổi bật.


Cách sơn vẽ thân xe phổ biến nhất là dùng Air Brush – phun màu nhờ vào bình sơn xịt hoặc các thiết bị phun sơn chuyên dụng. Ta cũng có thể dùng các thủ pháp khác tương tự như vẽ tranh trên giấy, điểm khác biệt lớn nhất chỉ là chất liệu sơn. Chủ đề thì vô cùng phong phú, từ các hình ảnh thần thoại tới các nhân vật hoạt hình, giả tưởng hay đơn thuần chỉ là các cảnh vật thiên nhiên hoặc những đường nét kỷ hà đơn giản.

Việc trang trí vật dụng trên xe thì khó hơn một chút vì phải nhờ tới sự trợ giúp của ác loại keo cao cấp hoặc tạo những bộ gá gắn chặt vào xe, ngoài ra còn cực ký khó trong việc chăm sóc giữ gìn. Tác phảm của bạn thường xuyên bị các tác động của thời tiết như mưa nắng gió và lại thêm cả giằng sóc nữa. Tuy nhiên, đã gọi là nghệ thuật thì các tác gia (chủ nhân) nói chung không ngại tốn kém cả tiền bạc và thời gian.

Và… hơn thế nữa


Đỉnh của “nghề chơi” AutoArt là tạo dáng lại hoàn toàn chiếc xe. Người ta có thể biến chiếc xe hơi thành bộ xa lông kiểu Louis XIV di động, một chiếc thuyền Viking trên mặt đất hay một con khủng long… di động bằng bánh cao su. Tuy nhiên khác với những tác phẩm xe sơn nghệ thuật có thể lưu hành bình thường trên đường, xe tạo dáng lại “hơi bị khó dùng” do thân hình kỳ dị của chúng thường kháo di chuyển trong phố và nhất là khó xin giấy phép lưu hành của chính quyền.

Hiện nay, trên thế giới có không ít các cuộc trưng bày triển lãm nghệ thuật AutoArt. Một số trong đó ban đầu chỉ là những cuộc tụ tập tự phát nhưng sau đó đã trở thành hưng hoạt động có tổ chức tầm cỡ quốc tế.

Các nghệ sĩ cũng không còn đóng hẹp trong việc trang trí, vẽ với trên xe nữa mà còn biến xe thành đối tượng của nghệ thuật hiện đại như sắp đặt hay thị giác. Một vài năm trước đây, chúng ta đã được chứng kiến một chiếc Mondeo leo trên tường tại một cao ốc ở trung tâm Sài Gòn, hay một chiếc Focus bay lơ lửng trong nhà thi đấu Quân khu Bảy.

Tuy đây mới chỉ là các chiêu quảng cáo của một hãng xe lớn, nhưng ai dám khẳng định nó sẽ không được “nhân bản”? Và thêm nữa, các củ xe người Việt hiện đã chú ý hơn tới việc trang trí xe. Mới đầu chỉ là những con tem, những vệt sơn trang trí, rồi đau đó trên đường ta đã thấy những chiếc xe mang hình vẽ cầu kỳ lạ mắt. Chắc chắn chỉ đôi ba năm nữa thôi, chúng ta sẽ được chứng kiến sự bùng nổ của AutoArt “made in vietnam”. Và biết đâu đâu từ một phong trào chơi đơn thuần nó lại trở thành một nét son cho Nghệ thuật Việt hiện đại!